An Pag-imon nin Sambay

By: Nery Nuyda Ronatay

Sa katotohanan maimon kong sambay
An satuyang minamawot sa mga pagtaram
Iyong pagkamoot na luway-luway nangingidam

Bagay na gusto niyatong tunay makaputan
Bako sanang pirming mapangatorogan.

Nata, bako daw kitang tunay na mga para-habol
Sa unibersong nakabado kan satuyang ilusiyon?

Bakong kita nanggad ang matinios na santo
Duman sa satuyang mamuraway na impiyerno?

Advertisements

“Agimadmad” and DTN’s translations of the rawit-dawits

I must admit I did not give due attention to the words used by Nery Ronatay in his poems (see here and here). The same with the poems of M.I. (found here and here). I just felt them by the heart just like a melody that lulls a soul. Until somebody told me: Don’t you think that the latest poem of Nery is an X-rated one and needs parental guidance?

Continue reading ““Agimadmad” and DTN’s translations of the rawit-dawits”

kung sabihon kong dae na ako namomoot

“So what is a rawit-dawit?”, I was asked. The easy answer was “It’s Bicolano poetry”. But I was mum. I think it’s more than a poem. It’s not just a culture but also a treasure that’s now hard to find. And reading a friend’s piece made my conviction stronger. 

I’m sharing with you a piece from Nery Ronatay, a friend who suddenly found himself in the middle of safari… 

 

kung sabihon kong dae na ako namomoot

 

Kung sa sarong sampaling nin hangin ika maghapot:
“Namomotan mo ako?”
Mangirit ako sa langit asin ma-uring-uding:
“Natatakot ako.”
Gari ako panganurong nakasuknong nin kadagatan
Alagad an puso mo gari sapang na pinakipot nin lapnos
Baad pag buminulos ako maukab an saimong pangpang
Imbes na tumalobo, baad an puso mo logod malamos.
Kaya kung sa daguldol nin kabanggihan ika maghapot
“Namamomotan mo ako?”
Hahadukan ta ka asin sa mata ko tataramong:
“Pinupugol ko.”
Baad sa kahaluyan nakaukod akong saimo dae magtaram
Nin mga bagay manongod sa pagkamoot asin buhay
Hanggang dae pa ako handang dumugo nin tunay
Maski na ngani ang kasilensiyuhan, luway akong ginagadan.

Irosin: History in Verse

Natapos na su PPSA pero su research ko manungod sa mga Imperial sa Albay asin man sa nakaagi kan Bikol padagos pa giraray. And as I do so, I accidentally stumbled on this cute presentation of the history of the town of Irosin in Sorsogon. The presentation is in Bikol verse with an English translation. It is composed of 306 stanzas plus an additional seven for the epilogue. The whole presentation can be found here but i took the opportunity to present some selected stanzas below.

HISTORYA NIN BANUAAN
By
Sabiniano Gacias and Elias Cuadro

1 – Magna agui-agui can banuaan nin Irosin, Sorsogon,
magpoon na maguin sitio, barrio asin banuaan;
na nasasacupan can banuaan nin Bulusan,
caidto,provincia pa nin Albay…

2 – Sa tabang nin lagnit na linalaoman,
manoltolan logod an ipagsasaysay;
magpoon caidto asin sagcod gnonian,
magna agui-agui caining banuaan.

3 – Daculang pasabong na ini guibohon,
guiromdomon bilang, nag-aguing panahon;
con sacale baga, guibo bacong toltol,
hipnoan con sucat, iyong linalom.

4 – Tunay na pagmauot na ini mahaman,
na minsan mamogtac sa capagnahasan;
ogale na ini nin may catuyuhan,
tuyaon na sana con iguang caratan.

5 – Asin sa guiraray, haman sa paglaom,
an diit na obra na ipagboboyboy;
an catotoohan, iyong sasabihon,
talae nin marhay, sacong dadagoson.

xxx

17 – Enot na gninaran caini na sitio,
Gin-ay an pag-apod nin gabos na tauo;
na an cahologan ipapasabot co,
na pacatalae ta iyo iniho.

xxx

20 – An nacacasacop can sinabing sitio,
an banuang Bulusan, panahon na idto;
can mahaloy-haloy, ginibo nang barrio,
huli ta dacol na, nag-eroc na tauo.

xxx

30 – Asin ta linagda na an Emancipacion,
barrio mabulag na sa pagcaoripon;
sa banuang Bulusan, haman sa paglaom,
saro nang banuaan, gnaning matoninong.

xxx

35 – An sinabing barrio, liniuat an gnaran,
San Miguel na naman, hinale an Gin-ay;
An gnaran can patron, hinuad na lamang,
Ta iyong pagboot can bagong Capitan.

xxx

41 – Don Juan Gallarda, sominonod naman,
ochenta y cinco, ochenta y seis, iyo an Capitan;
maboot na tauo con sa pagsasaysay,
y con may sala ca, siempre padosahan.

xxx

44 – Alagad ta an olay, magna orosipon,
magna magurang ta, enot na panahon;
an Irosin daa, gnaran itinoltol,
tagnaning an salog, pagtopas sogpoon.

45 – Gnaning maontoc na an guibong pagtabas,
pag-irog can salog, sa banua pagrompag;
segun supersticion, encantong balignag,
maraot na pagtubod, ay sosogon nangad.

46 – Con caya guinibo, iboniag Irosin,
gnaranan an banua, apodon nin siring;
ta sogno-sognoon an hoyog na quiling,
pag-iros can tubig nin banuang Irosin.

47 – Guinibong totoo,liniuat an ngaran,
embes na San Miguel, Irosin na naman;
ta sisogno-sogno an guibong caratan,
tagnaning masolpo asin icaoyam.

xxx

52 – Sa siring na siring, Irosin an apod,
magpoon pa caidto asin gnonian sagcod;
an gobierno niato, an guinibo logod,
guibohon official an gnaran padagos.

Tagdo nin Pagkamoot


Sa dagit nin bulkan iniluwa
An puso niya na sintagas nin gapo
Tagas na dai matanyog ni magaba
Sa rapado nin sanggatos na bagyo.

 

Alagad minsan may sarong tagdo
Na naghadok sa matagas na gapo
Mainit, mahamis, maliputok
Asidong sa tagas nagpayumok.

 

Sarong tagdo, sarong gapo, sarong minsan
Na may nagpabago sa kinaban
Pagkamoot na dai mataparan
Tagdo na dai aram an pinaghalean.