Natapos na su PPSA pero su research ko manungod sa mga Imperial sa Albay asin man sa nakaagi kan Bikol padagos pa giraray. And as I do so, I accidentally stumbled on this cute presentation of the history of the town of Irosin in Sorsogon. The presentation is in Bikol verse with an English translation. It is composed of 306 stanzas plus an additional seven for the epilogue. The whole presentation can be found here but i took the opportunity to present some selected stanzas below.
HISTORYA NIN BANUAAN
By
Sabiniano Gacias and Elias Cuadro
1 – Magna agui-agui can banuaan nin Irosin, Sorsogon,
magpoon na maguin sitio, barrio asin banuaan;
na nasasacupan can banuaan nin Bulusan,
caidto,provincia pa nin Albay…
2 – Sa tabang nin lagnit na linalaoman,
manoltolan logod an ipagsasaysay;
magpoon caidto asin sagcod gnonian,
magna agui-agui caining banuaan.
3 – Daculang pasabong na ini guibohon,
guiromdomon bilang, nag-aguing panahon;
con sacale baga, guibo bacong toltol,
hipnoan con sucat, iyong linalom.
4 – Tunay na pagmauot na ini mahaman,
na minsan mamogtac sa capagnahasan;
ogale na ini nin may catuyuhan,
tuyaon na sana con iguang caratan.
5 – Asin sa guiraray, haman sa paglaom,
an diit na obra na ipagboboyboy;
an catotoohan, iyong sasabihon,
talae nin marhay, sacong dadagoson.
xxx
17 – Enot na gninaran caini na sitio,
Gin-ay an pag-apod nin gabos na tauo;
na an cahologan ipapasabot co,
na pacatalae ta iyo iniho.
xxx
20 – An nacacasacop can sinabing sitio,
an banuang Bulusan, panahon na idto;
can mahaloy-haloy, ginibo nang barrio,
huli ta dacol na, nag-eroc na tauo.
xxx
30 – Asin ta linagda na an Emancipacion,
barrio mabulag na sa pagcaoripon;
sa banuang Bulusan, haman sa paglaom,
saro nang banuaan, gnaning matoninong.
xxx
35 – An sinabing barrio, liniuat an gnaran,
San Miguel na naman, hinale an Gin-ay;
An gnaran can patron, hinuad na lamang,
Ta iyong pagboot can bagong Capitan.
xxx
41 – Don Juan Gallarda, sominonod naman,
ochenta y cinco, ochenta y seis, iyo an Capitan;
maboot na tauo con sa pagsasaysay,
y con may sala ca, siempre padosahan.
xxx
44 – Alagad ta an olay, magna orosipon,
magna magurang ta, enot na panahon;
an Irosin daa, gnaran itinoltol,
tagnaning an salog, pagtopas sogpoon.
45 – Gnaning maontoc na an guibong pagtabas,
pag-irog can salog, sa banua pagrompag;
segun supersticion, encantong balignag,
maraot na pagtubod, ay sosogon nangad.
46 – Con caya guinibo, iboniag Irosin,
gnaranan an banua, apodon nin siring;
ta sogno-sognoon an hoyog na quiling,
pag-iros can tubig nin banuang Irosin.
47 – Guinibong totoo,liniuat an ngaran,
embes na San Miguel, Irosin na naman;
ta sisogno-sogno an guibong caratan,
tagnaning masolpo asin icaoyam.
xxx
52 – Sa siring na siring, Irosin an apod,
magpoon pa caidto asin gnonian sagcod;
an gobierno niato, an guinibo logod,
guibohon official an gnaran padagos.
